Gia đình và các tiêu chí ứng xử trong gia đình

Gia đình là một hình thức tổ chức đời sống cộng đồng của con người, một thiết chế văn hóa – xã hội đặc thù, được hình thành, tồn tại và phát triển trên cơ sở của quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và giáo dục… giữa các thành viên.
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về gia đình của các nhà khoa học nghiên cứu ở từng góc độ khác nhau, ở đây chúng ta có thể hiểu khái niệm gia đình như sau:
“Gia đình là tập hợp những người gắn bó với nhau do hôn nhân, quan hệ huyết thống hoặc quan hệ nuôi dưỡng, làm phát sinh các quyền và nghĩa vụ giữa họ với nhau theo quy định của Luật này”. (Khoản 2 Điều 3 Luật hôn nhân và gia đình năm 2014)
Từ khái niệm này, chúng ta tìm hiểu đặc trưng cơ bản của gia đình để xem xét các mối quan hệ của gia đình ở góc độ là một nhóm xã hội, nhóm tâm lý – tình cảm đặc thù, với các mối quan hệ bên trong, với sự tác động qua lại trong nội bộ của các thành viên để thỏa mãn những nhu cầu của mỗi người, đặc biệt là mối quan hệ giữa vợ và chồng, ông bà, cha mẹ và con cháu.
Ngày 08/12/2017, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành thí điểm “Bộ tiêu chí ứng xử trong gia đình” với mục đích góp phần xác định và từng bước đưa vào cuộc sống các chuẩn mực giá trị đạo đức, văn hóa con người Việt Nam trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế; củng cố ý thức pháp luật, đề cao đạo đức, lương tâm, trách nhiệm của mỗi người với bản thân, gia đình, cộng đồng, xã hội và đất nước; ngăn chặn sự xuống cấp về đạo đức trong gia đình và xã hội; nâng cao nhận thức về xây dựng, giữ gìn hạnh phúc bền vững của mỗi gia đình hướng tới sự ổn định, văn minh cho toàn xã hội . Với các tiêu chí:
Tiêu chí ứng xử chung
a) Tôn trọng: Đánh giá đúng mực, coi trọng danh dự, phẩm giá và lợi ích của nhau.
b) Bình đẳng: Có nghĩa vụ và quyền ngang nhau về mọi mặt trong gia đình.
c) Yêu thương: Có tình cảm gắn bó tha thiết, quan tâm chăm sóc nhau.
d) Chia sẻ: Cùng nhau vun đắp tình cảm, chia sẻ với nhau vui buồn, khó khăn, hoạn nạn.
Tiêu chí ứng xử riêng:
a) Tiêu chí ứng xử vợ chồng: Chung thủy; Nghĩa tình.
b) Tiêu chí ứng xử của cha mẹ với con, ông bà với cháu: Gương mẫu; Yêu thương.
b) Tiêu chí ứng xử của con với cha mẹ, cháu với ông bà: Hiếu thảo; Lễ phép.
c) Tiêu chí ứng xử của anh, chị, em: Hòa thuận; Chia sẻ.
Và trong năm 2019, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã ban hành Kế hoạch thực hiện thí điểm Bộ tiêu chí này cho 12 tỉnh thành trong cả nước , nhằm tuyên truyền, vận động cho các hộ gia đình đăng ký tham gia, để mỗi thành viên trong gia đình hiểu trách nhiệm và quyền lợi của mình, cùng chung tay xây dựng gia đình hạnh phúc bền vững thông qua cách ứng xử đúng mực trong thời kỳ mới.